Tebliğ 49: İstisna ve indirimlerde YMM tasdik raporu zorunluluğu

Ne değişti?

Vergi Usul Kanunu'nun mükerrer 227. maddesi, Hazine ve Maliye Bakanlığı'na vergi kanunlarındaki istisna ve indirimlerden yararlanmayı YMM tasdik raporu ibrazı şartına bağlama yetkisi verir. Bakanlık bu yetkiyi, 30 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 3568 sayılı Kanun Genel Tebliği (Sıra No: 49) ile kapsamlı biçimde kullanmıştır.

Tebliğ ile gelir ve kurumlar vergisi beyannamelerinde yer alan çok sayıda istisna ve indirim, belirli tutarları aşması hâlinde İstisna, İndirim ve Uygulama Tasdik Raporu ibrazına bağlanmıştır. Düzenleme 2025 hesap döneminden itibaren uygulanmaktadır. Kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları kapsam dışında bırakılmıştır.

Hangi istisna ve indirimler kapsamda?

Tebliğ, gelir vergisi ve kurumlar vergisi için ayrı listeler içerir. Kurumlar vergisi yönünden kapsamdaki başlıca kalemler şunlardır:

• Yurt dışı iştirak kazançları istisnası ve yurt dışı iştirak hissesi satış kazancı istisnası
• Taşınmaz ve iştirak hissesi satış kazancı istisnası, emisyon primi istisnası
• Yurt dışında yapılan inşaat, onarım, montaj ve teknik hizmetlerden sağlanan kazanç istisnası
• Sınai mülkiyet hakları kazanç istisnası
• Serbest bölge ve teknoloji geliştirme bölgesi kazanç istisnaları
• Ar-Ge ve tasarım indirimleri, yatırım indirimi istisnası
• Beyannamenin diğer istisna ve indirim satırları

Gelir vergisi yönünden de benzer bir liste bulunur: sınai mülkiyet hakları, Türk Uluslararası Gemi Siciline kayıtlı gemiler, serbest bölge ve teknoloji geliştirme bölgesi kazançları, yurt dışına verilen bazı hizmetlere ilişkin indirim ile Ar-Ge ve tasarım indirimleri bunlar arasındadır.

Tutar sınırları

Genel kural olarak, beyannamede müstakil satırı bulunan istisna veya indirimlerden herhangi birinin 500.000 TL'yi aşması ya da kapsamdaki istisna ve indirimlerin toplamının 1.000.000 TL'yi aşması hâlinde rapor zorunludur.

Bazı uygulamalar için tebliğde ayrı kurallar vardır. İndirimli kurumlar vergisi (KVK md. 32/A), indirimli gelir vergisi ile yurt içi ve küresel asgari tamamlayıcı kurumlar vergisi uygulamalarında tutar sınırı aranmaz. Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 32. maddesindeki indirimli oran uygulamalarında (ör. ihracat veya üretim kazancına uygulanan indirimli oran) ise yararlanılan toplam vergi indiriminin 200.000 TL’yi aşması hâlinde rapor gerekir. Şirketinizin durumunun tebliğin ilgili bölümüne göre ayrıca değerlendirilmesi gerekir.

Rapor ne zaman verilir?

Tasdik raporu, beyanname ile birlikte veya beyan süresinin bitimini izleyen iki ay içinde elektronik ortamda ibraz edilir. Tebliğde bazı istisnalar için daha uzun bir süre de öngörülmüştür.

Raporun beyanname ekinde verilmesi, istisna veya indirimin beyan sırasında belgelendirilmiş olması bakımından tercih edilebilir. Sonradan verilecekse, raporun hazırlanması için gerekli kayıt ve belgelerin beyan döneminde hazır tutulması önemlidir.

Rapor verilmezse ne olur?

Süresinde rapor ibraz edilmemesi hâlinde vergi dairesi mükellefe ek süre verir. Bu süre içinde de rapor sunulmazsa:

• Rapora bağlanan istisna veya indirimden yararlanılamaz,
• Vergi Usul Kanunu uyarınca özel usulsüzlük cezası uygulanır.

Tam tasdik sözleşmesi bulunan mükelleflerde istisna ve indirimler tam tasdik raporunda da ele alınır; iki raporun ilişkisi sözleşme kapsamı belirlenirken netleştirilmelidir.

Rapor neyi inceler?

İstisna, İndirim ve Uygulama Tasdik Raporu, beyannamede yararlanılan her bir istisna veya indirimin kanuni şartlarının sağlanıp sağlanmadığını ve tutarın doğru hesaplanıp hesaplanmadığını ortaya koyar. Bu nedenle çalışma yalnızca beyanname satırlarının kontrolüyle sınırlı kalmaz; istisnanın dayandığı işlemin kendisi incelenir.

• İştirak kazançlarında iştirak oranı, elde tutma süresi ve kazancın niteliği
• Taşınmaz ve iştirak hissesi satışlarında aktifte kalma süresi, satış bedelinin tahsili ve fon hesabında tutma şartı
• Ar-Ge indiriminde harcamaların kapsamı ve belgelerle uyumu
• Bölge kazanç istisnalarında kazancın bölgedeki faaliyetten elde edildiğinin tespiti

İstisnanın şartları geçmiş yıllara uzanabildiğinden (ör. elde tutma süreleri), önceki dönem kayıtlarının da erişilebilir tutulması gerekir.

Hazırlık için öneriler

1. Önceki yıl beyannamesindeki istisna ve indirim tutarlarını çıkararak tutar sınırlarına göre ön değerlendirme yapın.
2. Her istisna için dayanak belgeleri (sözleşmeler, gümrük beyannameleri, iştirak bilgileri, Ar-Ge harcama dökümleri) dönem içinde derleyin.
3. Geçici vergi dönemlerinde istisna ve indirim hesaplamalarını güncel tutun.
4. Rapor takvimini beyan takviminizle birlikte planlayın.