Yatırım teşvik belgesinin kapatılması (tamamlama vizesi)

Tamamlama vizesi nedir?

Yatırım teşvik belgesi, yatırımcının belirli bir süre içinde belirli bir yatırımı gerçekleştirmesi karşılığında KDV istisnası, gümrük vergisi muafiyeti, vergi indirimi, sigorta primi desteği gibi destekleri kullanmasına imkân verir. Yatırım tamamlandığında belgenin tamamlama vizesi ile kapatılması gerekir.

Tamamlama vizesi aşamasında gerçekleşen yatırım, belgede öngörülen yatırımla karşılaştırılır; kullanılan desteklerin belge kapsamına uygunluğu değerlendirilir ve kurumlar vergisi indirimi gibi desteklerin nihai tutarı kesinleşir.

Hangi düzenleme uygulanır?

2012/3305 sayılı Karar ile yürütülen teşvik sistemi, 2025 yılında yürürlüğe giren 2025/9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar ile yenilenmiştir. Yeni sistemin uygulama esasları 21 Haziran 2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 2025/1 sayılı Tebliğ ile belirlenmiştir.

Belgenin hangi düzenlemeye göre düzenlendiği, kapanış işlemlerinin kurallarını belirler. Önceki sistemde düzenlenmiş belgeler, kural olarak kendi düzenlemelerine tabi olarak kapatılır. Kapanışa başlamadan önce belgenin tarihi, türü ve geçiş hükümleri kontrol edilmelidir.

Süreler

2012/1 sayılı Tebliğ kapsamındaki belgelerde tamamlama vizesi başvurusu, belgede öngörülen süre veya ek süre bitimini izleyen altı ay içinde yapılır. Başvuru, Bakanlığın elektronik teşvik uygulama sistemi (E-TUYS) üzerinden, tebliğ ekinde belirtilen bilgi ve belgeler yüklenerek gerçekleştirilir.

Süresinde başvuru yapılmaması, belge hükümlerinin yerine getirilip getirilmediğinin değerlendirilmesini güçleştirir ve desteklerin geri alınması riskini doğurabilir. Yeni sistemdeki süreler için 2025/1 sayılı Tebliğ'in ilgili hükümleri esas alınmalıdır.

Gerekli bilgi ve belgeler

• Yatırım harcamalarına ait fatura ve gümrük beyannamesi listeleri
• İthal ve yerli makine ve teçhizatın belge eki listelerle karşılaştırması
• KDV istisnası ve gümrük vergisi muafiyeti kapsamında yapılan alımların dökümü
• Vergi indirimi (KVK md. 32/A) kapsamında yararlanılan tutarlar ve yatırıma katkı hesabı
• İstihdam, kapasite ve faaliyete geçiş durumunu gösteren belgeler

YMM tamamlama ekspertiz raporu

2012/1 sayılı Tebliğ, tamamlama vizesi işlemlerinin tebliğ ekindeki belgelere ilave olarak yeminli mali müşavirlerce düzenlenen tamamlama ekspertiz raporuna istinaden de yapılabileceğini öngörmüştür. Rapor; yatırım harcamalarının belge kapsamına uygunluğunu, kullanılan desteklerin tutarlarını ve fiilen gerçekleşen yatırımı kayıtlar ve yerinde tespitlerle ortaya koyar.

Rapor, Bakanlığın değerlendirmesini kolaylaştıran bir belgedir. Bakanlığın gerekli gördüğü hâllerde ayrıca yerinde inceleme yapma yetkisi saklıdır.

Kapanış çalışmasının aşamaları

1. Belge analizi: Belgenin türü, süresi, ek süre durumu, destek unsurları ve varsa revizyonlarının incelenmesi.
2. Harcama mutabakatı: Muhasebe kayıtlarındaki yatırım harcamalarının belge kapsamı ve yatırım dönemiyle eşleştirilmesi; kapsam dışı harcamaların ayrılması.
3. Makine ve teçhizat kontrolü: İthal ve yerli listelerdeki kalemlerin fiilen alınıp alınmadığı, kurulum yeri ve kullanım durumunun doğrulanması.
4. Destek tutarlarının hesaplanması: Kullanılan KDV istisnası, gümrük muafiyeti ve vergi indiriminin belge hükümleriyle uyumunun kontrolü.
5. Başvuru ve rapor: Elektronik başvurunun yapılması ve gerekiyorsa YMM tamamlama ekspertiz raporunun düzenlenmesi.

Uygulamada en fazla zaman, harcama mutabakatı ve makine-teçhizat kontrolü aşamalarında harcanır. Yatırım süresince kayıtların belge kapsamına göre ayrı izlenmesi bu aşamaları kısaltır.

Dikkat edilmesi gereken noktalar

• Belge kapsamı dışında kalan veya belge süresi dışında yapılan harcamalar desteklerden yararlanamaz.
• Destek unsurlarından belge hükümlerine aykırı yararlanılması hâlinde, yararlanılan destekler vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle birlikte geri alınabilir.
• Makine ve teçhizatın belge kapsamında öngörülen süre dolmadan satışı veya devri, özel izin gerektirebilir.

Kapanış çalışmasına belge süresi dolmadan başlanması, eksik belgelerin tamamlanması için zaman kazandırır.