Transfer fiyatlandırması: Temel yükümlülükler

Emsallere uygunluk ilkesi

Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 13. maddesine göre kurumlar, ilişkili kişilerle mal veya hizmet alım ya da satımında emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak belirledikleri bedel veya fiyat üzerinden işlem yaparlarsa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır.

Emsallere uygun fiyat, ilişkili olmayan kişilerin karşılaştırılabilir koşullarda kendi aralarında uygulayacağı fiyattır. İlişkili kişi kavramı geniştir: ortaklar, ortakların ilişkili olduğu kişiler, doğrudan veya dolaylı kontrol ilişkisi bulunan şirketler ve bazı hâllerde vergi açısından elverişsiz ülkelerdeki kişiler bu kapsamdadır.

Hangi işlemler kapsamdadır?

Kanundaki "mal veya hizmet alım ya da satımı" ifadesi geniş yorumlanır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeler bu kapsamdadır. Uygulamada öne çıkan işlem türleri şunlardır:

• Grup şirketleri arasında hammadde, mamul ve ticari mal alım-satımı
• Yönetim, muhasebe, bilgi işlem ve pazarlama gibi grup içi hizmetler
• Marka, lisans, know-how ve yazılım kullanım bedelleri
• Grup içi borç ilişkileri, kefalet ve teminat işlemleri
• Varlık ve iştirak devirleri

Transfer fiyatlandırması yöntemleri

Kanun, işlemin niteliğine en uygun yöntemin seçilmesini ister:

• Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi
• Maliyet artı yöntemi
• Yeniden satış fiyatı yöntemi
• Bu yöntemlerin uygulanamadığı durumlarda, işlemsel kâr yöntemleri gibi mükellefin işlemin niteliğine uygun olarak belirleyeceği yöntemler

Seçilen yöntemin gerekçesi, karşılaştırılabilirlik analizi ve kullanılan veriler raporda açıklanmalıdır.

Belgelendirme yükümlülükleri

1. Yıllık transfer fiyatlandırması raporu: Kurumlar vergisi mükellefleri, ilgili hesap dönemindeki ilişkili kişi işlemlerine ilişkin raporu kurumlar vergisi beyannamesinin verilme süresine kadar hazırlar. Büyük mükellefler vergi dairesine kayıtlı kurumlar yurt içi ve yurt dışı ilişkili kişi işlemlerini, diğer kurumlar ise yurt dışındaki ilişkili kişilerle yaptıkları işlemleri raporlar; serbest bölgelerde faaliyet gösteren kurumlar yurt içindeki ilişkili kişilerle işlemlerini de kapsama alır. Rapor, istenmesi hâlinde vergi idaresine ibraz edilir.
2. Beyanname eki form: Transfer Fiyatlandırması, Kontrol Edilen Yabancı Kurum ve Örtülü Sermayeye İlişkin Form, kurumlar vergisi beyannamesi ekinde verilir.
3. Genel dosya ve ülke bazlı rapor: Belirli büyüklük ölçütlerini aşan çok uluslu işletme gruplarına dahil kurumlar için ek belgelendirme ve bildirim yükümlülükleri bulunur.

Örtülü sermaye ile ilişkisi

KVK md. 12, ilişkili kişilerden sağlanan borçların, hesap dönemi içinde herhangi bir tarihte şirketin dönem başı öz sermayesinin üç katını aşan kısmını örtülü sermaye sayar. Örtülü sermaye üzerinden ödenen faiz ve benzeri giderler kurum kazancının tespitinde indirilemez ve dağıtılmış kâr payı sayılır. Transfer fiyatlandırması analizi ile örtülü sermaye hesaplaması, aynı ilişkili kişi işlemleri üzerinden birlikte değerlendirilmelidir.

Peşin fiyatlandırma anlaşması

KVK md. 13/5, mükelleflere ilişkili kişilerle yapılan işlemlerde uygulanacak yöntemi idare ile önceden belirleme imkânı tanır. Peşin fiyatlandırma anlaşması, üç yılı aşmamak üzere belirlenen süre için geçerlidir ve anlaşma koşullarına uyulduğu sürece yöntem yönünden öngörülebilirlik sağlar. Başvuru, kapsamlı bir işlev ve risk analizi ile birlikte yapılır.

Uygulamada dikkat edilecekler

• Grup içi hizmet, lisans ve finansman işlemlerinin yazılı sözleşmelere dayanması
• Hizmet bedellerinde, hizmetin fiilen alındığının ve fayda sağladığının belgelenmesi
• Emsal verilerinin güncel tutulması ve yöntemin her yıl yeniden değerlendirilmesi
• Örtülü kazanç dağıtımı tespitinde kâr payı stopajı ve KDV sonuçlarının da dikkate alınması

Transfer fiyatlandırması düzenlemeleri uluslararası standartlarla birlikte gelişmektedir. Raporlama öncesinde yürürlükteki tebliğ ve karar metinleri kontrol edilmelidir.